Zer egiten dugu

Matxinatutako herri indigenekin bat egitea erabaki dugu mundu hobeago baten aldeko haien borrokan. Indigenekin euren jatorrizko osasunaren eta hezkuntzaren eraikuntzan bat egitea erabaki dugu, baita elikadura burujabetasunaren alde hartu duten bidean. Gure jendartean jatorrizko herrien baloreak zabaltzea erabaki dugu, errespetuaren eta tolerantziaren ideiak, batera eta adostasunean eraikitzeari ematen dioten garrantzia.

  1. TESTUINGURUA
  2. GURE ELKARLANA
  3. LAN POLITIKOA
  4. HELBURUAK
  5. LAN-SAILAK ETA EKINTZA EREMUAK

TESTUINGURUA

Gatazka

Zapatistak Altos, Selva eta Txiapasen Iparraldeko lurraldeetan bizi dira batez ere. Jatorrizko herrietakoak dirak, tsotsil, tzeltak, chol eta tojolabal herrietakoak, komunitate indigenetako emakume eta gizonak. 1994etik borroka irekian bizi dira mexikar estatuarekin, neoliberalismoaren aurka burujabetasun askearen behar eta eskubidea adierazi zituztenetik.

Estatuarekin hitzartu ahal zen gatazkaren amaiera 2001ean kistatu zen Kongresuak entzungor egin zienean 1996ean gobernuak eta Askapen Nazionalerako Armada Zapatistak (Ejército Zapatista de Liberación Nacional, EZLN) San Andres-en sinaturiko Eskubide eta Kultura Indigenen Akordioei. Konstituzioaren erreformak, galdeketarik gabe sinatutakoak, ez ditu jatorrizko herriak eskubide osoko subjektu bezala onartzen, haien eskubide politikoak ukatuz eta, modu horretan, herritar zapatistak eta haien errealitatea, autonomiak, mexikar konstituzioak babesten duen elkarbizitzatik at utzirik.

Estatu mexikarrarekin duten gatazkan murgildurik baina Lanaren Nazioarteko Erakundearen 169.aren zein nazioarteko hamaika Tratatu eta Hitzarmenen babesarekin, herri zapatistak neoliberalismoaren alternatiba bilakatu dira, Mexikoko jatorrizko herrien bizitzeko zein autonomia eta burujabetasun eskubidea gauzatzeko hainbat bide eraikita.

Autonomia zapatistak: Karakolak

2003. urtean komunitate zapatistek haien gobernu eta lurralde antolakuntza ezagutzera eman zituzten: lurraldea 5 Karakoletan dago banatua; bakoitzak komunitateak, udalerriak eta eskualdeak barnebiltzen ditu, eta haietatik garatzen dira osasun, hezkuntza, ekoizpen, komunikazio eta gobernu estrategiak.

EZLN osatzen duten komunitateek 20 urtez eutsi diete autonomia garatzen dituzten lan ezberdinei; gobernu bezala, hezitzaile bezala, osasun-langile, komunikatzaile eta kooperatibista bezala. Antolakuntzaren gastuei haien nekazaritza eta haien partehartzearekin egiten diete aurre. Ordezkapena eta gobernantza Gobernu Onaren Juntetan gorpuzten dira, haien karguak txandaka eta epe mugatu batez gauzatzen duten demokratikoki hautaturiko emakume eta gizonek osatuak.

Zapatistek ez dute ordainsaririk jasotzen haien lan komunitarioagatik, ez antolakuntza mailan, ez gobernu mailan, ez eta herritarrekiko atentzio zuzenean ere. Hegemonia neoliberalaren aurrean, bizitza ulertzeko, antolatzeko eta eskubideak eraikitzeko bestelako moduan, haien modua, mahaigaineratu dute, nekazal komunitate indigena bezala: beste politika, beste osasuna, beste ekoizpena, beste komunikazioa, eta abar. Eta behin eta berriro, modu ezberdinetan, elkartrukaketaren eta elkarlanaren ateak ireki dizkiote erresistentzian bizi den bertako, herrialdeko eta nazioarteko gizarte zibilari.

Intentsitate “baxuko” guda

Gobernu mexikarrak Txiapaseko gatazka narrastu eta ixilarazteko egiten dituen esfortsuak esfortsu, komunitate zapatistek duela 20 urte planteaturiko kontrainsurgentzia gudaren ondorioei aurre egiten diete oraindik. 90. hamarkadako mexikar armadaren erasoei eta bere tanke eta helikopteroei, hedatze militar eta ekintza paramilitarrei, aurre egin eta gero, luzerako eta ixilpeko guda pairatzen dute komunitateek duela hamarkada bat baino gehiago: intentsitate “baxuko” guda deritzona.

Komunitate antolatuak gobernuaren estrukturekin elkarbizitzan daude lurralde berean, eta hauen bidez estatuak bertako biztanlegoari asistentzia programa anitzak eskeintzen dizkio, klientielismo partidistan eta bertako kazikeen jauntxokerian oinarrituak beti ere; herritar zapatistek gatazkaren hasieratik egin diote uko dirulaguntza hauek jasotzeari. Ingurugiro horretan, bertako jauntxoek, gobernuaren aldeko nekazal-antolakundeek, alderdi politikoek eta erakundeek, komunitateen banaketa piztu nahi dute, lurralde autonomoen gaineko irenste-nahia elikatuz.

EZLNren emakume, gizon, ume eta nagusiek gobernuak eta transnazionalek lurralde indigena horretan dituzten garapen planei erresistentzian bizitzeak dakarren indarkeria pairatzen dute, haien lurrak ertamerikako korredore biologikoan estrategikoki kokaturik baitaude. Behin eta berriro izan behar dugu indarkeriaren gorakada errepikakorren, etengabeko xaxatzeen eta nekazal talde armatuek ordezkari indigenak erailtzearen lekuko, informazio nahasiak sorturiko inpunitate giroan. Hala izan zen 2014ko maiatzean Galeano burkidea La Realidad Karakolean erail zutenean ere.

Ayotzinapa-ko gertaerek nazioarteko iritzi publikoaren aurrean agerrarazi zuten Mexikok bizi duen berme falta nabarmena. Orain bai, orain esan dezakegu Mexiko “azaleratzen” ari den estatua dela: izenik gabeko gorpuak azaleratzen dira, desagerturikoak, hilobiak azaleratzen dira, estatuburu, botere publiko, segurtasun indar eta antolaturiko gaizkileen hiltzaile taldeen arteko paktuak azaleratzen. Aspaldiko zapalkuntza soziala azaleratzen da. Azaleratzen dira giza eskubideen defendatzaileen kriminalizazioa, gizartearen erantzunaren kriminalizazioa ondasun estrategiko komunak pribatizatzeko erreforma estrukturalen aurka agertzen denean. Mexikon garatzekoak diren plan neoliberalen aurrean sortzen diren alternatiba eta prozesuen zapalkuntza azaleratzen da. Eta gizarte zibilaren nekadura eta haserrea azaleratzen dira; eta, hauekin, aldaketarako gaitasuna azaleratzen da, egoera eraldatzeko gaitasuna.

Bertako eta nazioarteko gizarte zibila

Gizarte zibilak, nazionalak eta internazionalak, geldiarazi zuen komunitate indigena zapatisten aurkako guda irekia. EZLN osatzen duten komunitateak izan ziren bakearen aldeko apostua egin zutenak, Txiapas eta Mexikoko herri indigenek mendeetan sufritutako zapalkuntza, diskriminazio eta pobreziarekin amaitzeko beharrezko aldaketen eraikuntza partehartzailean gizarte zibilaren eskutik pausuak eman zituztenak. Beharrezko aldaketak, munduko bio- eta giza-aniztasuna suntsitu eta premiazko pobrezia larria sortzen duen ezinezko proiektu modernizatzaile inhumanoari buelta emateko.

Zentzu honetan, euskal gizarteak 20 urteko historia aitzindari eta garrantzitsua du; bertako mugimendu, GKE eta erakundeak Mexikar herriaren eta Txiapaseko komunitate zapatisten giza eskubideen alde antolatu izan dira luzaroan. Euskal gizartea Txiapaseko gatazkan present izan da begirale brigadekin, boluntariotza lanarekin, elkarlan proiektuekin, unibertsitate ikerketetik, eta abarrekin. Txiapasekin, Askapena, Komite Internazionalistak, Bizilur, Paz y Solidaridad, MunduBat eta Euskal Herriko Unibertsitatea; udaletxeak, Foru Aldundiak, Eusko Jaurlaritza; eta beste asko, historia honen parte gara.

Lumaltik osatzen dugunok ere hezkuntza, osasun, ekoizpen eta komunikazio prozesuekin batera ibili izan gara, territorio zapatisten autogobernu prozesuaren lekuko izanik. Elkartasunak mugiarazten gaitu, elkartasunak garamatza Euskal Herriaren eta lurralde autonomoen arteko zubiak indartzera, bizi ditugun proiektuen murrizketen eta lankidetzaren garai zail hauetan. Honengatik guztiagatik jartzen ditugu gure lanaren zentruan sentsibilizazioa, elkarlana eta gure babesa, Mexikoko komunitate zapatistek lantzen dituzten erresistentziari eta alternatiben eraikuntzari gure babesa.

manifestacion-de-txixpasekin-contra-la-represion-en-chiapas-bilbao-2013

2. GURE ELKARLANA

Aldaketek behetik eta barnetik etorri behar dutela uste dugu Lumaltik-en, gure bizitzetan ikasi baitugu jabekuntza eta antolakuntza gai direla eskubideak eraikitzeko, eta gure gorputzek sufritzen dituzten genero, klase eta kultura zapalkuntzen indarkeria estrukturala aldatzeko.

Gure elkarlanak herri zapatisten antolakuntza eta ordezkaritza moduak onartzen ditu. Gure apostua lotura irekiak sortzea da, kooperazioa eta lan politikoa garatzeko estrategia bateratuak eraikitzeko. Komunitateen autonomia eta burujabetasun proiektuaren eraikuntzan, partehartzeari, formakuntzari eta antolakuntzari berezko garrantzia ematen diegu.

Giza eskubideak garatzen dituzten proiektuekin ari gara elkarlanean: bidenabar, garapenerako eskubidea, burujabetasun, autonomia eta autodeterminazio askerako eskubidea, hizkuntza eta kultura, lurraldea, gobernua, osasuna, hezkuntza, nekazal ekoizpena, komunikazioa, ingurugiro osasuntsua, eta beste eskubideak lortu eta gozatzeko lanean ari direnekin. Komunitateetako biztanleen bizitzak berdintasunean eta ingurugiroarekin orekan hobetzeko prozesuak bultzatzen ditugu, genero ezberdintasun eta zapalkuntzak kontutan harturik, emakumeek haien bizitzako momentu guztietan euren eskubideez gozatzeko estrategiak indartuz, prozesu eta kulturaren testuinguruaren barnean beti ere.

estudiantes-en-escuelita-zapatista-caracol-de-la-realidad

3. LAN POLITIKOA

Lan politikoaren arloan, Txiapaseko gatazka ikustarazi nahi dugu, zapatismoaren proposamen eta esperientziak gure gertuko eztabaida altermundistetara ekarriz. Aldi berean, bertatik-bertara, lekutik-lekura, loturak bilatzen ditugu, euskal norbanako, antolakuntza, mugimendu, administrazio eta erakundeen eta Txiapaseko lurralde autonomoen artean. Honen helburua sistema-mundu anitz, iraunkor eta humanoak garatzeko elkarrekin ikasi eta trukatzea da.
Lumatik-en lan politikoaren oinarria gizarte sentsibilizazioa, antolakuntza-artikulatzea eta elkar-babesa dira. Uste dugu Europak bizi duen eredu ekonomiko-sozialaren porrotak gero eta empatia eta kontzientzia-hartze maila handiagoak dakartzala; Europa aberatsean gaur, kapitalismoaren suntsipen-gurpilaren pean, giza-biziraupenaren beharrizan oinarrizkoenei aurre egiteko beharrezko hiritartasuna ukatua duten gero eta pertsona gehiago dugu. Horrexegatik dira inoiz baino ezinbestekoago pentsamolde altermundisten trukaketa bideak, bizitza duinaren bestelako ereduak ezagutu ditzagun, arazo komun eta bizipen anitzak ikertzeko. Hauengandik lor dezakegu gure lurraldeak eta egungo zein etorkizuneko gure bizitzak kaltetzen dituen sistemaren krisiari aurre egiteko erantzunak elikatzea.
Gure aburuz, bada garaia herritik herrirako elkartasuna indartzeko, eta Txiapaseko lurralde autonomoak alternatiba bat dira mundu osoarentzat, haiekin elkartasunean ikasteko eredua. Horregatik ere gure izena, Lumaltik-Herriak, tseltal-ez eta euskaraz herriak garela esateko, lumaltikek herriak esan nahi baitu tseltal hizkuntzan.

recortar

4. HELBURUAK

Orokorra

Txiapaseko Karakol Zapatistekin elkartasun politikoa eta elkarlana sustatzea.

Estrategikoak

  • Komunitate zapatisten aldeko lan politikoa eta soziala egitea.
  • Lurralde autonomoekin elkartasun proiektuak kudeatzea.
  • Lumaltik-Herriaken antolakuntzaren garapena bultzatzea.

roberto barrios

5. LAN-SAILAK ETA EKINTZA EREMUAK

  • Sentzibilizazio saila

    • Informazio ekintzak garatzea: irratian, prentsan, sarean, hitzaldien bidez, topaketen bidez.
    • Euskal Herrian garatzeko sentsibilizazio proiektuen prestakuntza, eskabidea eta gauzatzea.
    • Antolakunde, mugimendu eta erakundeekin loturak, aliantzak eta itunak ezartzea.
  • Lankidetza saila

    • Sailaren urteko plangintza.
    • Txiapaseko kontraparte eta gobernu autonomoekin koordinazioa.
    • Proiektuen kudeaketa tekniko eta administratiboa.
  • Antolakuntzaren sustapen saila

    • Gure ekintzek behar dituzten bideratze legalak ezartzea.
    • Administrazio sail bizkor, garden eta eraginkorra garatzea.
    • Elkarlanerako politika eta tresnak sortzea.